Wat is een VCA-certificaat en waar heb je het voor nodig?

Pascal van Mun ·
VCA-veiligheidscertificaat op een stalen werkbank met gele bouwhelm en werkhandschoenen in een industriële werkplaats.

Een VCA-certificaat is een bewijs dat je de basiskennis hebt op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu op de werkvloer. Het laat zien dat je weet hoe je veilig werkt in risicovolle omgevingen, zoals op bouwplaatsen of bij installatiebedrijven. In dit artikel beantwoorden we de meestgestelde vragen over het VCA-certificaat, van wie het nodig heeft tot hoe je het behaalt.

Voor wie is een VCA-certificaat verplicht?

Een VCA-certificaat is verplicht voor medewerkers die werken op locaties van opdrachtgevers in risicovolle sectoren, zoals de bouw, industrie en petrochemie. Opdrachtgevers eisen het certificaat als bewijs dat jouw medewerkers veilig kunnen werken op hun terrein. Zonder geldig VCA-diploma mag je in veel gevallen de poort niet eens door.

In de praktijk gaat het om twee situaties. Ten eerste: medewerkers die als onderaannemer of zzp’er werken bij grote bedrijven, raffinaderijen, chemische fabrieken of op bouwplaatsen. Ten tweede: bedrijven die zelf een VCA-certificering willen behalen (VCA* of VCA**), waarbij een bepaald percentage van de medewerkers en leidinggevenden een persoonsdiploma moet hebben.

Er is geen wettelijke verplichting in de Arbowet die VCA verplicht stelt, maar de markt regelt het in de praktijk. Opdrachtgevers nemen het op in hun inkoopvoorwaarden. Wie geen VCA-diploma heeft, komt simpelweg niet aan de slag op die locaties. Bekijk ons overzicht van opleidingen om te zien welke VCA-trajecten we aanbieden.

Wat zijn de verschillende niveaus van VCA?

Er zijn twee persoonsdiploma’s binnen VCA: B-VCA voor uitvoerende medewerkers en VOL-VCA voor operationeel leidinggevenden. Daarnaast bestaan er bedrijfscertificeringen: VCA* en VCA**. Die laatste twee zijn certificaten voor de organisatie als geheel, niet voor individuele medewerkers.

Het is belangrijk om dit onderscheid helder te houden:

  • B-VCA (Basisveiligheid VCA): Voor medewerkers die uitvoerend werk doen op risicovolle locaties. Het examen telt 40 vragen.
  • VOL-VCA (Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden): Voor wie een leidinggevende rol heeft op de werkvloer. Het examen telt 60 vragen en gaat dieper in op verantwoordelijkheden en wet- en regelgeving.
  • VCA* en VCA**: Dit zijn bedrijfscertificeringen. Ze tonen aan dat een organisatie haar veiligheidsmanagementsysteem op orde heeft. Medewerkers behalen geen VCA* of VCA**; dat doet het bedrijf als geheel.

De slagingsnorm voor beide persoonsdiploma’s is 64,5% van de te behalen punten. Wie dat haalt, ontvangt een persoonsdiploma dat op naam staat en niet overdraagbaar is.

Hoe lang is een VCA-certificaat geldig?

Een VCA-persoonsdiploma, zowel B-VCA als VOL-VCA, is 10 jaar geldig. Er is geen verplichte herhalingstoets na vijf jaar. Na tien jaar verleng je het diploma door opnieuw examen te doen.

Dit is voor veel mensen een verrassing, want bij andere certificaten (zoals BHV) geldt een jaarlijkse herhalingsverplichting. Bij VCA is dat niet het geval. Tien jaar is een lange periode, maar de kennis over veiligheidsregels verandert wel. Het is daarom verstandig om ook tussendoor op de hoogte te blijven van nieuwe wet- en regelgeving, zeker als je in een sector werkt waar de risico’s groot zijn.

Hoe behaal je een VCA-certificaat?

Je behaalt een VCA-persoonsdiploma door een examen af te leggen bij een erkende exameninstelling. Je kunt je voorbereiden via een opleiding of cursus, maar dat is niet verplicht. Het diploma ontvang je uitsluitend op basis van het examen, niet op basis van aanwezigheid of cursusdeelname.

De stappen zijn eenvoudig:

  1. Voorbereiding: Volg een VCA-opleiding of bestudeer de lesstof zelfstandig. Een goede voorbereiding vergroot de kans op slagen aanzienlijk.
  2. Examen aanvragen: Schrijf je in bij een erkende exameninstelling. In Nederland zijn dat onder andere SSVV-erkende instellingen.
  3. Examen afleggen: B-VCA bestaat uit 40 vragen, VOL-VCA uit 60 vragen. Beide zijn meerkeuze-examens.
  4. Diploma ontvangen: Haal je de slagingsnorm van 64,5%, dan ontvang je je persoonsdiploma.

Een VCA-diploma kun je niet kopen of omzeilen. Het is een persoonlijk bewijs van kennis, behaald via een examen. Op het gebied van veiligheidsadvies en opleidingen helpen we je om goed voorbereid aan dat examen te beginnen.

Wat kosten een VCA-opleiding en examen?

De kosten van een VCA-opleiding en het bijbehorende examen variëren per aanbieder, opleidingsvorm en locatie. Omdat prijzen regelmatig veranderen en afhangen van factoren zoals groepsgrootte, incompany of open inschrijving, geven we hier geen richtbedragen. Vraag altijd een actuele offerte op bij de opleider van jouw keuze.

Wat wel relevant is om te weten: de examenkosten en opleidingskosten zijn doorgaans twee aparte posten. Sommige aanbieders combineren beide in één pakketprijs. Kijk ook of je werkgever de kosten vergoedt. In veel sectoren is VCA een basisvereiste en is de werkgever verantwoordelijk voor het faciliteren van de opleiding.

Wat is het verschil tussen VCA en andere veiligheidscertificaten?

VCA richt zich specifiek op kennis van veiligheid, gezondheid en milieu voor medewerkers die werken op locaties van opdrachtgevers in risicovolle sectoren. Andere veiligheidscertificaten, zoals BHV (Bedrijfshulpverlening), hebben een heel ander doel en zijn niet vergelijkbaar met VCA.

Hier is het onderscheid in een oogopslag:

  • VCA (B-VCA / VOL-VCA): Persoonsdiploma gericht op veilig werken in risicovolle omgevingen bij opdrachtgevers. Gebaseerd op kennis en theorie, getoetst via een examen. Geldig 10 jaar.
  • BHV (Bedrijfshulpverlening): Gericht op het verlenen van eerste hulp en het organiseren van ontruiming binnen de eigen organisatie. Vaardigheidsgericht, met jaarlijkse herhalingstraining.
  • EHBO: Gericht op het verlenen van eerste hulp bij ongelukken in algemene zin. Niet specifiek voor de werkvloer of risicovolle sectoren.
  • Specifieke vakopleidingen (zoals heftruckchauffeur of hoogwerker): Gericht op het veilig bedienen van specifieke machines of arbeidsmiddelen.

VCA en BHV vullen elkaar aan, maar vervangen elkaar niet. Een medewerker met een B-VCA weet hoe hij veilig werkt op een risicovolle locatie. Een BHV’er weet hoe hij reageert als er toch iets misgaat. Beide zijn nuttig, maar voor andere situaties.

Hoe Van Mun Advies en Opleidingen helpt met VCA

We begeleiden medewerkers en organisaties bij het behalen van hun VCA-diploma. Of het nu gaat om één medewerker of een heel team, we denken mee over de aanpak die het beste past bij jullie situatie.

  • VCA-opleidingen voor B-VCA en VOL-VCA, zowel klassikaal als incompany
  • Flexibele planning die aansluit bij de werkroosters van jullie medewerkers
  • Praktische voorbereiding op het examen, zonder onnodige rompslomp
  • Maatwerk voor bedrijven die meerdere medewerkers tegelijk willen laten opleiden

Wil je weten hoe we je kunnen helpen met VCA? Lees meer over ons of neem contact met ons op. We denken graag met je mee over een oplossing die past bij jouw bedrijf.

Gerelateerde artikelen