Tijdens een VOL-VCA-opleiding komen onderwerpen aan bod zoals wet- en regelgeving rondom veiligheid, risicobeheer, gevaarlijke stoffen, arbeidshygiëne en het voorkomen van ongelukken op de werkplek. De opleiding richt zich specifiek op operationeel leidinggevenden die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun team. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de inhoud, opzet en het examen van de VOL-VCA.
Wat is het verschil tussen VOL-VCA en B-VCA?
De grootste verschillen zijn de doelgroep en het niveau. B-VCA is bedoeld voor uitvoerende medewerkers die in een risicovolle werkomgeving werken. VOL-VCA is bedoeld voor operationeel leidinggevenden, zoals voorlieden, uitvoerders en ploegbazen, die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van anderen op de werkvloer.
Beide zijn persoonsdiploma’s. Je behaalt ze via een examen. Je kunt ze niet kopen. Ze zijn 10 jaar geldig en er is geen verplichte tussentijdse herhalingstoets.
Inhoudelijk gaat de VOL-VCA verder dan de B-VCA. Waar de B-VCA zich richt op basiskennis over veilig werken, legt de VOL-VCA de nadruk op leiderschapsverantwoordelijkheid: hoe stuur je medewerkers aan, hoe herken je risico’s en hoe treed je op als er iets misgaat? Het examen voor VOL-VCA telt 60 vragen, tegenover 40 vragen voor de B-VCA. De slagingsnorm is voor beide examens gelijk: je moet minimaal 64,5% van de te behalen punten scoren.
Welke wettelijke en normatieve kaders komen aan bod?
Tijdens de VOL-VCA-opleiding leer je de wettelijke basis kennen die van toepassing is op veilig werken in Nederland. Denk aan de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), het Arbeidsomstandighedenbesluit en de bijbehorende Arbeidsomstandighedenregeling. Dit zijn de kaders waarbinnen iedere werkgever en leidinggevende verplicht opereert.
Je leert ook wat de rol van de Arbeidsinspectie is, welke verplichtingen een werkgever heeft en wat jouw verantwoordelijkheid als leidinggevende is als het gaat om het naleven van die regels. Concreet betekent dit: je weet wanneer je een melding moet doen, hoe je omgaat met een bedrijfsongeval en wat de gevolgen zijn van het niet naleven van veiligheidsvoorschriften.
Naast de Arbowet komen ook normen en afspraken uit de bouwsector en installatiebranche aan bod, omdat VCA-certificering juist in die sectoren breed is ingevoerd. Als je meer wilt weten over veiligheidsadvies en opleidingen in het algemeen, is dat een goed vertrekpunt.
Welke veiligheidsonderwerpen staan centraal in de cursus?
De VOL-VCA-opleiding behandelt een breed scala aan praktische veiligheidsonderwerpen die direct relevant zijn voor de dagelijkse praktijk van een leidinggevende. De nadruk ligt op herkennen, voorkomen en handelen.
De volgende onderwerpen komen standaard aan bod:
- Gevaarlijke stoffen: herkennen van gevaarlijke stoffen, werken met MSDS-bladen en persoonlijke beschermingsmiddelen
- Brandveiligheid: oorzaken van brand, brandklassen en het gebruik van blusmiddelen
- Elektrische veiligheid: gevaren van elektriciteit en veilig werken met of nabij elektrische installaties
- Werken op hoogte: risico’s bij dakwerkzaamheden, ladders en steigers
- Gereedschap en machines: veilig gebruik en onderhoud
- Arbeidshygiëne: blootstelling aan stof, lawaai, trillingen en andere gezondheidsrisico’s
- Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): wanneer zijn ze verplicht en hoe gebruik je ze correct
- Incidentmelding en onderzoek: wat doe je na een bijna-ongeluk of een daadwerkelijk incident
Als leidinggevende ben je niet alleen verantwoordelijk voor je eigen veiligheid, maar ook voor die van je team. De opleiding bereidt je voor op die dubbele rol: je moet veiligheidsrisico’s herkennen én je medewerkers aansturen om veilig te handelen.
Hoe wordt risicobeheer behandeld in de VOL-VCA-opleiding?
Risicobeheer is een van de kernthema’s in de VOL-VCA-opleiding. Je leert hoe je risico’s systematisch identificeert, beoordeelt en beheerst. Dat begint met het begrijpen van de risicomatrix: hoe groot is de kans op een incident en hoe ernstig zijn de gevolgen?
Concreet leer je werken met instrumenten zoals de taakrisicoanalyse (TRA) en de Last Minute Risk Assessment (LMRA). De TRA gebruik je vooraf, om risico’s bij een specifieke taak in kaart te brengen. De LMRA is een snelle check vlak voor je begint met werken: klopt de situatie nog met wat je had verwacht?
Je leert ook hoe je de zogeheten veiligheidscultuur op de werkvloer beïnvloedt. Als leidinggevende geef je het goede voorbeeld en spreek je medewerkers aan op onveilig gedrag. Dat is een vaardigheid die je in de opleiding oefent, ook al is het examen gericht op kennis.
Risicobeheer gaat in de VOL-VCA niet alleen over fysieke gevaren. Ook organisatorische risico’s, zoals slechte communicatie over gevaarlijke werkzaamheden of onduidelijke verantwoordelijkheden, komen aan bod. Bekijk ons overzicht van opleidingen als je wilt weten welke trainingen hier goed bij aansluiten.
Hoe ziet het VOL-VCA-examen eruit?
Het VOL-VCA-examen bestaat uit 60 meerkeuzevragen. Om te slagen moet je minimaal 64,5% van de te behalen punten halen. Het examen wordt afgenomen door een erkende exameninstelling en is digitaal.
De vragen zijn gebaseerd op de leerstof uit de officiële VCA-examenprogramma’s, die worden beheerd door het SSVV (Stichting Samenwerken Voor Veiligheid). De examenvragen toetsen zowel feitenkennis als inzicht in situaties. Je krijgt dus niet alleen vragen over wat gevaarlijke stoffen zijn, maar ook over wat je als leidinggevende doet als een medewerker de regels niet naleeft.
Het examen is niet gebonden aan een specifieke opleiding. Je kunt je zelfstandig aanmelden voor het examen, maar de meeste mensen bereiden zich voor via een cursus. Een goede voorbereiding maakt een groot verschil, omdat de leerstof breed is en het examenniveau hoger ligt dan bij de B-VCA.
Na het behalen van het diploma is dit 10 jaar geldig. Er is geen verplichte tussentijdse herhalingstoets.
Wie moet een VOL-VCA-certificaat halen?
Een VOL-VCA-certificaat is verplicht voor operationeel leidinggevenden die werken bij bedrijven die een VCA**-certificering nastreven of al hebben. Denk aan voorlieden, uitvoerders, ploegbazen en andere medewerkers die direct leiding geven aan mensen die in een risicovolle omgeving werken.
In de praktijk gaat het vaak om sectoren zoals de bouw, installatietechniek, industrie en technische dienstverlening. Opdrachtgevers in die sectoren stellen VCA-certificering steeds vaker als harde voorwaarde bij aanbestedingen en inkooptrajecten. Zonder het juiste certificaat kun je als bedrijf simpelweg niet meedingen.
Let op het onderscheid: B-VCA en VOL-VCA zijn persoonsdiploma’s. De bedrijfscertificeringen VCA* en VCA** zijn iets anders. Een bedrijf dat VCA** wil behalen, moet aantonen dat zijn leidinggevenden in het bezit zijn van een geldig VOL-VCA-diploma. Haal die twee nooit door elkaar.
Als je twijfelt of jij of je medewerkers een VOL-VCA nodig hebben, is het verstandig om de certificeringsvereisten van jouw opdrachtgevers of sector te checken. Dat voorkomt verrassingen.
Hoe Van Mun Advies en Opleidingen helpt met de VOL-VCA-opleiding
Wij verzorgen VOL-VCA-opleidingen voor leidinggevenden in de bouw, installatietechniek en industrie. Geen standaard lesje van een dagje, maar een voorbereiding die aansluit op de praktijk van jouw medewerkers. Wat we bieden:
- Klassikale VOL-VCA-trainingen op een vaste locatie, met ruimte voor vragen en interactie
- Incompanytrainingen bij jou op locatie, zodat medewerkers niet ver hoeven te reizen en de lesstof aansluit op jullie eigen werkomgeving
- Praktische begeleiding gericht op het examen, zodat deelnemers weten wat ze kunnen verwachten
- Maatwerk voor groepen van verschillende groottes, afgestemd op de planning van jouw organisatie
Wil je weten hoe we je kunnen helpen met de VOL-VCA-opleiding? Lees meer over ons of neem contact met ons op. We denken graag met je mee over een oplossing die past bij jouw bedrijf.